татар телендә килешләр

“матбугат ру”да “ӘБИМЕ”, “ДӘҮ ӘНИМЕ”? мәкаләсе “коммент”ларында мин әйттем:
Динар 08.09.2009 09:57:19 :

урыс, иңглиз, гарәп телләрендәгечә килеш татар телендә – 0 . башкача бер ничә төрле ысул белән “килеш” дигән сүзгә мәгънә билгеләп була йә исә аларны “килеш1”, “килеш2” һәм башкача атарга, аларның һәркайсы буйынча санаганда саны төрлечә була.

… моны мин кемнеңдер сүзене укып йә ишетеп әйтмәйм, үзем уйлап чыгарган, авторлык хокукы өчен хәзерге заманда улның иң беренче әйтелүе дә кирәк санала, анысы да бар, миннән иртәрәк болай ук матур итеп әйтмәгәннәрдер дә матбугат-фәнни еш-мазарда, минем белүемчә, йук, ә мин җитәрлек беләм… бер гади дәлил: мәктәп дәреслекләрендә ул йук.
әмма килеш саныны төрле галимнәр әллә кайчан инде төрлесә санаган, кайберсе йук дип тә әйткән. әмма нишләптер ул мәгълүматны дәреслекләргә кертмәйләр. урыс теле тәэсире һәм акылсызлыктыр инде ул.

8 Comments

  1. qdinar әйтә:

    http://forum.belem.ru/index.php?showtopic=714&view=findpost&p=5084 :

    Yandex …

    “қазаққа”ны дөрес таба, ә “қазақшаға”ны дөрес тапмый …


    Сүз уңаеннан, ә мин уйлыйм, татар телендә килешләр юк. Моның турында Галимҗан Ибраһимов та шулай уйлаган , хәтерләвемчә. Һәм тагы 1-2 галимдер бәлки. Димәк, алар моның турында минем шикелле үк күп уйлаганнар диеп уйлыйм )) . Моның турында минем блогта язымта (матбугат ру дагы комментым копиясе): татар телендә килешләр . Моны аңлатып язасы бар әле…

    Ә мин ясаган эзләгеч барча кушымчаларны исәпкә ала диергә була…

  2. […] белән татарча “у”ның айырмасы менә нәрсә бугай, татар телендә килешләр, бер тәрҗемәчеләр сайтында татарчасы ничек булуын […]

  3. qdinar әйтә:

    http://forum.belem.ru/index.php?showtopic=439 : qdb (мин), “Җибәрелгән 12 December 2008 – 03:38” :

    минем күптән бер фикерем бар инде. матбугат.ру да бер комментарийда мин шул фикерне әйттем, http://matbugat.ru/news/?id=708 да:
    Цитата
    Динар 07.12.2008 20:17:18

    татар грамматикасы дөрес түгел ул, дөрес түгел йә шикле булуын галимнәр үзләре дә беләләр, фәнни китапларда йазалар, ә шулны шулайдыр дигән гипотеза гына ул дип әйтеп тормайча мәктәпләрдә укыталар. дөрес булмаган нәрсәне йатлавы авыр инде ул. мәсьәлән, татар телендәге килеш урыс телендәге килеш белән чагыштырганда йук нәрсә дәрәҗәсендә ул чынлыкта.

  4. qdinar әйтә:

    төрки телләрдә килешләрнең булмавы турында инглизчә яздым: http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.turkic.mt/263

  5. […] Бу коммент бетте. Минем фикер аннан соң бер аз үзгәрде. Дәреслек ясарга була диеп уйладым, әмма тагы уйладым, менә хәзер мин татар телен белүчеләр әз булу сәбәпле бер форумга спамер программаларга каршы җайлы гына тикшерү куйдым, татарча җавап бирергә кирәк, шулай ук «булмас ру» тикшергече дә татар телен куллана. Тагын мин уйладым, бәлки, Алла бирса, башта татарлар өчен татар теле дәреслеге язырмын диеп, минем хәзерге татар теле дәреслекләренең дөрес булмавы турында берничә тапкыр әйткәнем бар инде, мисал өчен: «хәзерге татар теле дәреслекләрендәге иң зур хата бугай бу», «татар телендә килешләр». […]

Leave a Reply