монда комментлар язып булмый бугай

әле генә күрдем, теркәлмичә монда комментлар язып булмый бугай. спамга каршы сорау бөтенләй юк. мин ясаган плагинда хата бардыр.

челиләрне үтермичә җир казу ысулы таптым бугай

миңа ел саен әни белән әти бакча казырга — җирен йомшартырга куша. һәм мин казыйм… мин андагы челиләрне жәллим. көрәк белән җир кисәген күтәргәч, аннан челиләрнең киселеп калган өлешләре чыгып тора. мин узган ел һәм быел бер ысул кулланып карадым, һәм ул эшли бугай: көрәкне кертеп җибәрер алдыннан нәкъ аны казап кертәсе урынга 5-6 тапкыр көрәк белән төртәм. шулай иткәч, чыгарылган кәстә гадәттә челиләр күренми. һәм челиләр качырга өлгерсен өчен көрәкне артык каты авыштырып кертәсе түгелдер.

ьы

урыс телендә сузык аваз хәрефләренең парлары бар: а-я, о-ё, у-ю, э-е, әмма и белән ы хәрефләренең андый парлары юк. и хәрефен мин аңлыйм, ул болай да инде үзе «й» шикелле, ә менә ы хәрефенең ни өчендер урыс телендә «й лаштыручы» версиясе юк.

әмма кызыгы шул — ул татар телендә бар, һәм аны языр өчен сәер булмаган юлы юк!

мисал: «лагерь» сүзенә тартым кушымчасын ялгыйк. «лагерьы» булып чыга, һәм мин аны шулай дип әйтәм. әмма болай итеп язмыйлар, бу сәер. алай итеп язмыйлар, чөнки урыс телендә андый очракларда «й лаштыручы» сузык аваз хәрефен язалар: «лагерьу» урынына «лагерю», «лагерьа» урынына «лагеря», татар телендә дә урыс теленнән кергән сүзләрдә ул шулай языла.

кукьмара

белмәсәгез, белегез: кукмара ул [къукъмара] түгел, ә [кукмара]. күп кеше аны белми дә. һәм анысы төп сүзем түгел әле, төп сүзем бу: мин википедиядә «пакьстан» сүзе турында бәхәсләшкәндә бер ачыш ясадым әле: «пакь» сүзе шулай нечкәлек билгесе белән язылгач, «кукмара» да шуның шикелле «кукьмара» дип язылырга тиеш бугай бит! урыс теленнән кергән сүзләр алай язылмый: «бак» — аның кагыйдәсе бар, урыс теленнән кергән сүзләр урыс телендәгечә языла дигән, әмма «кукмара» сүзе урыс теленнән керсә дә, татарчалашкан, һәм, аның урыс теле арткылы кермичә, удмурт теле арткылы йәки мари теленнән кергән булу ихтималы да бар.

э кушымчасын язу кагыйдәсе булмаган көенчә ничек моңарчы математика укыганнар?!

вк да бер группада язганымны копиялим:

сезгә сәләм. бу группада бәхәстә «татарча математика уку җайсыз» дип әйтү булды бугай. мин моның бер сәбәбен таптым. тартым кушымчасын, ягъни, ы-э не, цифрга ялгап язуның кагыйдәсе татар теле дәреслекләрендә юк, шуңа күрә, моны татарча язучы борчыла! ул моның турында разбираться итми, оныта, әмма бу аның хәтерендә уңайсызлык булып кала. ягъни, «10 кешенең 8е» кебек җөмләдәге «8е»не ничек итеп дөрес язасы икәне билгеле түгел, кагыйдәсе юк! мин уйлыйм, тәкъдим итәм: йә «8е» дип язасы, йә «8 э» дип язасы!

шулай ук, күп вакытта күрергә була : «8 енче» дип язалар — бу дөрес түгел. кагыйдә буенча, дәреслек буенча «8 нче» дип язылырга тиеш.
ә әгәр инде сез «э» авазын язырга телисез икән, мин сезгә тәкъдим, киңәш итәм: «8енче» дип языгыз, йәки «8 энче» дип языгыз, йәки «8-энче» дип языгыз. ягъни, аерып «енче» дип язу — дөрес түгел, чөнки [йэнчэ] дип укылырга тиеш.

болар турында мин википедия бәхәслегендә дә язган идем.

әдәби телдә «ый» урынына «ай»ны кулланырга тәкъдим итәм

әдәби телдә «ый» урынына «ай»ны кулланырга тәкъдим итәм. шулай ук, әлбәттә, «и» урынына «әй»не. һәм бу сүз — хәзерге заман хикәя фигыль турында. ни өчен икәнен аңлыйсызмы? — ул дөресрәк. «ый» — «ай»ны үзгәртү, әйтелешен җиңелләштерү юлы белән, татар теленең кайбер диалектларында барлыкка килгән. әмма әдәби телдә дөресрәк вариант кулланылсын дип уйлыйм.

шулай ук, «барыйк» кебек 1 нче зат «теләү» формасы (официаль терминын тикшереп тормыйм әле), ул «ай»лы диалектларда «барайык» дип әйтелә. ләкин бу очракта мин моның төзелешен, килеп чыгышын белеп бетермим. бар+айык, аша+айык мы ул? йә, (бар+а)+ык, (аша+й)+ык мы ул? алай булса «барайык» дөрес. әмма, бәлки «барайык» ул үзе хата гынадыр, кемнәрдер, кайбер {татар телен белеп бетермәүчеләр} «бараячак» дип сөйләшә, шуның шикелле хата булырга мөмкин — мин точно белмим әле, безнең диалектта, кукмарада «ый» кулланыла. «барайык» ул хата гына булса, бәлки ул болайдыр? : бар+йк, аша + йк, шуның белән, ул бәлки «барыйк» һәм «ашайык» булырга тиештер.

«бүлек» мәгънәсендә «кисәк» сүзе дөрес түгел

мин уйлыйм, «бүлек» мәгънәсендә «кисәк» сүзе дөрес түгел, чөнки, бүлек кисми, киресенчә, ул үзе кисүдән соң калган өлеш, кисек дип. хәзер мин бу сүзгә бер аңлатма таба яздым әле: бәлки, бүлекнең башлыгы «кисәк» дип аталгандыр дип. әмма юк шул, алай булмый, чөнки, алай булса, икенче бүлекнең башлыгы ул беренче кисәк булып чыга, әмма ул алай түгел бит.

вордпресс-ны тәрҗемә итергә чакырам

wordpress-ны тәрҗемә итү: https://translate.wordpress.org/projects/wp/dev/tt/default . моның тексты 8477 сүздән тора ди. инглиз телендә бер сүз һәм пробел 6 хәреф дип алсак, 8477*6=50862 хәреф, ягъни, txt форматындагы 50 кибибайт (килобайт) кына. бу программа нәрсәгә кирәк соң? кемнәр куллана аны? — мисал өчен, татарча сайтлар:
http://beznen.ru/
http://suz.bar/
http://sombel.ru/
http://www.gimranov.com/wp/
мин ясаган сайтлар (татарчалары):
http://qdinar.wp.kukmara-rayon.ru/ (бу сайт)
http://kukmara.ru/
http://medrese.kukmara.ru/
элегрәк мин моны тәрҗемә итеп бетерә язган идем, әмма рәсми булмаган орфография белән, мин ул тәрҗемәне хәзер кулланмыйм.
сезне шушы программаны тәрҗемә итергә чакырам…

сөнни мәзһәбләрдәге икенде вакыты хәдисләрдәгечә түгел

https://vk.com/wall17077748_3675 та язган язуымны копиялим:

Духовное управление мусульман РТ, мин сез икенде намазын дөрес куймагансыздыр дип уйлыйм. Күп кешеләр сез куйган расписаниега иярәдер, күбесе аның каян килеп чыкканын тикшерә алмыйдыр. Ә әгәр ул расписание ялгыш булса аның өчен сезгә дә гөнаһ языладыр, чөнки сез ияртүчеләр.

Сүз уңаеннан, шуны да әйтәсем килә: кайбер кеше әйтә, без әнә шул расписаниега иярәбез, безгә шул ярый диләр, әмма бу дөрес сүз түгел, иярүчеләргә дә, ияртүчеләргә дә үзләренә тиешле гөнаһлар һәм саваплар языла. Дәлил: Аллаһ Коръәндә әйткән: 38:59, «Ногмани» тәфсире : Җәһәннәм сакчылары мөшрикләрнең олугъларына әйтерләр, аларның иярченнәренә ишарәт итеп: «Ошбу иярченнәрегез сезнең белән бергә утка керерләр, чөнки дөньяда сезгә ияргән иделәр», – дип. …

Мин намаз вакытлары турында хәдисләр укыдым, һәм ул хәдисләрдәге икенде намазы вакыты башкача, хәнәфи мәзһәбендәге шикелле дә түгел, башка сөнни мәзһәбтәге шикелле дә түгел, шигыйларныкын төгәл белмим, әмма шигыйларныкы турында бу темага кагылышлы кайбер фикерләр ишеткән бар.

Мин кайдандыр укыган идем: мәзһәб галимнәре, икенде намазы өйлә намазына бик каты якынлашмасын, аңа кушылмасын өчен дип, икенде намазы вакытын шулай итеп бозганнар, — ди.

Ястү намазы вакытын да шул рәвешле боздылар, ләкин, аның турында фикерләшүләр бар, һәм хәзер аның «бозык» булуы расписаниеда да күренеп тора, мин уйлыйм, бу бер-ике ел элеккеге ястү расписаниесы үзгәрүе яхшы үзгәреш булды, чөнки хаклык сизелеп тора башлады. Мин уйлыйм, әгәр шундый сәерлекләр бар икән, аны искәрмә рәвешендә аңлатып куерга кирәк. Һәм өйләрегездә ястү намазын башкачарак уку да допустимо дип тә әйтсәгез әйбәт була дип уйлыйм. Монда берничә дөрес альтернатива бар, дөрес булмаганнары да бар. Мисал өчен, хәдисләр буенча, шул җәйге вакытта ахшам намазын төн уртасы алдына кадәр калдыру да мөмкин булып чыга, һәм иртәнге намазны да төн уртасы узуга ук уку ярый булып чыга, чөнки шул вакытта «рассвет» башлана, ягъни, төн уртасында күк караңгыланудан туктап, яктыра башлый. Һәм расписаниеда, күренми торган булса, «виртуаль» ястү намазын башка төс белән, я искәрмә тексты белән күрсәтеп кую да әйбәт буладыр дип уйлыйм, чөнки бу хаклыкны (дөреслекне) күрсәтү.

Ә менә икенде намазы вакыты тавыш-тынсыз гына ята, нишләптер бер кем дә аның турында кызыксынмый. Ә мин уйлыйм, әгәр ястү намазы шикелле генә бозылган икән, бу хәзерге алгоритм-формуласы аның дөрес түгел, чөнки ул икенде намазының көн дәвамындагы позициясен боза. Хәдисләр буенча караганда, икенде намазы өйлә намазына якынрак тора, һәм кыш көне, безнең якларда, ул аңа килеп терәлә, һәм юкка чыга. Сүз уңаеннан, җәй көне, ястү намазы да, хәдисләре буенча караганда, юкка чыга. Ә хәзерге формуласы буенча, икенде намазы, безнең якларда, җылы яклардагысын төгәл белмим, ахшам намазына якынрак тора, кышын гына түгел, хәтта җәен дә. Мин уйлыйм, икенде намазын да, ястү намазы шикелле, бары тик проблемалы вакытында гына «виртуаль» вакытка күчереп куерга кирәк, ел буе түгел. Һәм «виртуаль» вакытында да ул өйлә намазына якынрак торырга тиеш булып чыга.

мин тагын эзләгеч ясый башладым.

мин элек эзләгеч ясый башлаган идем, әмма ясап бетермәдем, хәзер тагын ясап карыйм. элеккесенә якынча 200 битне генә индекслаттым да, мин аны «ташладым», ул әкрен эшли иде.

бу блогта «хезмәтләр» дигән бүлек (рубрика, категория) ачтым әле. мин вконтактеда «Инглиз-татар тәрҗемәләгече һ.б., акча җыешу» дигән группа ясадым, шуның сайты булсын өчен кирәк бу бүлек. мин ул төркемне бер ничә ай элек ясадым, ә бер атна тирәсе элек исемен алыштырдым.

һәм, әле генә бу блогтагы «мон блог тарихы» рубрикасын «бу блог тарихы» дип төзәттем, әмма адресын калдырдым.

һәм тагы әле генә бу блогта адресларда була торган category ны bulok кә, tag ны tamga га үзгәрттем, әмма икенчесен әле бер дә кулланганым юк.